venres, 30 de decembro de 2011

proposta de traballo "shaun tan"

shaun tan (1974-) é un ilustrador e escritor que argalla historias melancólicas e ledas a un tempo, cun final probablemente optimista. escollemos the lost thing (aportamos vídeo que explica como se fixo a peli sobre a historia e un script provisional), e the red tree.
"the lost thing" fala dun rapaz que pasa o tempo aumentando a súa colección de chapas ata que da con algo, algo perdido e sen dono.
"the red tree" conta o día dunha rapaza de pelo raro, un día que semella vai ser igual que todos.
na web de shaun tan hai material para difuminarse un rato e, quizás, atopar.

aquí unha interpretación de LUCÍA CASTRO GARCÍA sobre "the lost thing", cal é a vosa?

In my opinion lost things are memories we have from the time we were children. As we grow up they begin to disappear becoming something strange to us. What can we do in order not to forget them?
Some people think it is a pity to lose memories from our childhood. However, others say that they are silly things because when you are a child you don’t know anything about life.
The protagonist of this short film believes that dreams and memories from the past are important to our present life because they help us to develop as a person.

mércores, 21 de decembro de 2011

huginemugin

cando as vellas tácticas non funcionan haberá que buscar outras. editorial hugin e munin, un proxecto impulsado por Alejandro Tobar, conserva a intención e o propósito de sempre, o amor polos libros e as historias que conteñen sobre nós e @s outr@s, xunto co difícil compromiso pola lingua propia de galiza. un novo proxecto é verquer á nosa lingua anacos da literatura en inglés, francés, e a nórdica, entre outras minoritarias
para empezar O forasteiro misterioso (1916) de Mark Twain e Servizo de Correos (1971) de Charles Bukowski. Logo Prudenci Bertana, Narcis Oller, Arthur C. Clarke, Paul Morand, Julio Verne, ...
subscríbete

REFERENCIAS:
MARTÍNEZ, IAGO: "Una editorial se estrena con Bukowski y Twain en gallego", El País (Galicia), 21/12/2011

domingo, 4 de decembro de 2011

proposta de traballo "Your Europe, Your Say"

nós matriculámonos e esperamos que nos digan que siiiiiiiiiiiiii ... entón algúns dos nosos compañeiros e unha profa ou profe pasará dous días en Bruxelas participando nun simulacro de sesión do European Economic and Social Committee; na capital desa Europa que non sabemos se se desfai coa crise ou rexurdirá máis forte

para participar hai que entender onde nos metemos ... o primeiro que imos facer para prepararnos é saber de que vai a cousa ... traduzamos a páxina de "Your Europe Your Say", un chisco



tamén temos unha mostra de linguaxe administrativo, from Romania (en inglés tranquis) ... unha circular onde se anuncia esta cuestión ás escolas de secundaria dese país do leste

martes, 29 de novembro de 2011

fina garcía marruz, por que non en galego?

si, a nosa lingua ten pronunciado innúmeras palabras.
a nosa razón enrédase en labirintos brancos.
a nosa mente non acerta a copiar a simplicidade da luz.
si, a nosa lingua sabe todas as palabras.
pero o corazón só sabe unha única palabra.
unha única palabra gardou na sombra.
"di unha sola palabra, di unha sola palabra ..."
murmura a alma dos Oficios.
perdoa se levamos falado de máis. se temos
defraudado o Amor
que silenciosamente obra.
ti sabes o que a través
de toda esta confusión temos buscado.
ti que es esa sola palabra

A sola palabra, poema inédito de Fina García Marruz

Sí, nuestra lengua ha pronunciado
innúmeras palabras.
Nuestra razón se enreda
en laberintos blancos.
Nuestra mente no acierta
a copiar la simplicidad de la luz.
Sí, nuestra lengua sabe
todas las palabras.
Pero el corazón sólo sabe
una sola palabra.
Una sola palabra
ha guardado en la sombra.
"Di una sola palabra
di una sola palabra..."
murmura el alma de los Oficios.
Perdona si hemos
hablado demasiado. Si hemos
defraudado al Amor
que silenciosamente obra.
Tú sabes lo que a través
de toda esta confusión hemos buscado.
Tu qué eres esa sola palabra

La sola palabra

Fina García Marruz

hai libros en galego de autores galegos que se traducen ao castelán para consumirse en galicia
un índice da nosa situación ... pero unha pinga

domingo, 27 de novembro de 2011

rexina vega e a autotradución


Rexina Vega, gañadora do Xeráis con Cardumen en 2007, ven de autotraducirse ao castelán, claro. A novela   transcorre no Vigo industrial e atlántico e retrata o percorrido de varias xeracións durante boa parte do século XX, sorprendendo a "recreación de atmosferas sociais, familiares, políticas, industriais, culturais e a recreación da emigración daquela época convulsa"; constituíndo unha reivindicación da memoria coma "conformación da identidade do presente".

Igual non, pero considéroo un síntoma máis da situación da nosa cultura. Non sei como se xestou que a propia autora se autotraduza: se foi iniciativa propia ou ... Mágoa que non fora outra lingua o target.

De todos xeitos, desta experiencia podemos quedarnos coas reflexións sobre como se afronta a tarefa: facer como Cunqueiro ou unha tradución "pura e dura". A tese da autora levou por título Bilingüísmo e tradución en Álvaro Cunqueiro. Sen embargo, nesta andaina non seguiu os seus pasos.

Vega ten tamén recibiu, xunto con outras persoas, o premio Stendhal e ten quedado finalista do premio Nacional de Tradución pola versión de Georges Perec El secuestro (2010, orixinal La Disparition, 1969), da que podemos ler unha pasaxe. Esta tradución plantexou unha curiosa dificultade: o orixinal é un lipograma e non contiña nin un só "e"; na tradución ao castelán decidiuse omitir todos os "a".

BIBLIOGRAFÍA
VARELA, Lourdes: "Autotraducirse é, en parte, unha experiencia estraña e desacougante"
VOZ DE GALICIA: "Rexina Vega presenta esta tarde en Gondomar su obra Cardume, premio Xeráis"

proposta de traballo "normas para a tradución"


normas haberá miles e inda máis miles que queiran formular máis

pero algo de reflexión sempre é beneficiosa

por exemplo;

poderiamos dar unha volta por Arabic Literature (in English), que ten moitas cousas curiosas e descoñecidas e, de paso, seguir estes 10 consellos ... a ver que nos pasa mentres ... logo xa faremos o que nos pareza


proposta de traballo "o teu dereito a saber"

victoria andarica e david cobo, promotores de Tuderechoasaber - BP
(foto publicada en ELPAIS)
facer comunitariamente ... esixir o que por dereito nos pertence ... potenciar a nosa lingua ... aprender ...

porque

será mellor facelo nós mesmo cos nosos intereses que o fagan outros cos seus ... o que non chora non mama ... digan o que digan ... nunca se sabe o bo por vir

"o estado español é un dos menos transparentes da UE"

as necesidades de o teu dereito a saber (inda en castelán?)

BÚSCANSE TRADUTOR*S AO GALEGO

outras webs relacionadas:
Dondevanmisimpuestos.es: "para visualizar o gasto das administracións"
GOTEO: "incubadora de proxectos sociais. Non só pretende axudar a quen busca cartos. Tamén aspira a que as iniciativas revirtan na sociedade no ben común"
WhatDoTheyKnow?: páxina web británica (inspiradora de Tuderechoasaber): "que realiza unhas mil peticións de información a institucións do seu apís ao trimestre, porque no Reino Unido existe unha lei que obriga o Goberno a dar informaicón a quen a solicite, sempre que non sexa segredo".

BIBLIOGRAFÍA: REVENTÓS, Laia: "Una web para la transparencia" El País, 19 novembro 2011

domingo, 20 de novembro de 2011

a lobamuller


juliancallos.blogspot.com


É país norteño; tempo frío, corazóns fríos.
Frío; tempestade; bestas salvaxes no bosque. Unha vida dura. Casas feitas con leños, escuras e afumadas dentro. Haberá unha icona basta da virxe detrás dunha candea que se consome, a pata dun porco colgada a curar, unha restra de champiñóns que se seca. Unha cama, un banco, unha mesa. Vidas ásperas, breves, pobres.
Para estes leñadores das terras altas, o demo é tan real coma ti ou coma min. Incluso máis; non nos viron, nin sequera saben que existimos, pero ao demo albíscano nos camposantos, esas moradas de mortos lóbregas e conmovedoras onde as sepulturas están sinaladas con retratos dos defuntos ao estilo naif e non hai flores que pórlle diante, alí non medran flores, por iso poñen pequenos exvotos, petadiñas de pan, ás veces unha torta que veñen os osos, torpes, dende as marxes do bosque a roubar. A medianoite, especialmente na Walpurgisnacht, o demo celebra merendas nos camposantos e invita as meigas; logo desenterran os cadáveres frescos, e cómenos. Calquera cho pode contar.
Restras de allos nas portas afastan os vampiros. Un neno de ollos azuis nado cos pes por diante na noite de san xoán será clarividente. Cando descobren unha meiga - algunha vella á que lle maduran os queixos mentres que os das veciñas se estragan, outra vella cun gato negro que oh sinistro! a segue a todos os lados e a todas as horas, ispen a bruxa, búscanlle os estigmas, o pezón supernumeral do que lamben o seus. Non tardan en atopalo. Logo apedréana ata matala.
Inverno e tempo frío.
Vai visitar a avoa, que ten estado doente. Lévalle as tortas de avea que fixen para ela na lareira e unnha potiña de manteiga.
A rapaza, boa, fai o que lle di súa nai - unha difícil andaina de cinco millas, polo bosque; non te desvíes do camiño por causa dos osos, o xabarín, os lobos famentos. Toma, colle o coitelo de caza de teu pai; sabes usalo.
A nena tiña unha chaqueta costrosa de pel de ovella para gardarse do frío, coñecía o bosque demasiado ben para temelo pero debe estar sempre alerta. Cando oíu o espantoso ouleo dun lobo, deixou caer os agasallos, botou man do coitelo e enfrontouse á besta.
Era enorme, ollos vermellos e fociños grisallos e babeantes; calquera que non fora fillo de montañeiro tería morto do susto ao velo. Foille á gorxa, como fan os lobos, pero ela tiroulle co coitelo de seu pai e cercenoulle a man dereita.
O lobo arfou, case laiou ao ver o que lle pasara; os lobos son menos varudos do que semellan. Marchou desconsolado dando tombos entre as árbores como ben puido sobre as tres pernas, deixando un rastro de sangue detrás del. A rapaza limpou o fío do coitelo sobre o mandil, envolveu a gadoupa no pano no que súa nai envolvera as tortas e seguiu cara á casa da avoa. Ao pouco resulta que nevou tanto que o camiño e calquera pegada, rastro ou pisada que puidera haber nel se varreron.
Atopou que a avoa estaba tan doente que encamara e durmía inqueda, xemendo e tremendo tanto que a rapaza deduciu que tiña temperatura. Tentoulle a fronte, ardía. Sacudiu o pano da cesta para pórllo á vella a xeito de compresa fría, e a gadoupa do lobo caeu no chan.
Pero xa non era a gadoupa dun lobo. Era unha man, seccionada polo pulso, unha man curtida polo traballo e coas penchas da vellez. Tiña un anel de voda no anular e unha verruga no índice. Pola verruga soubo que era a man da avoa.
Tirou das sabas pero a vella espertou, e niso, comezou a baterse, con berros e urros coma un ser posuído. Pero a rapaza era forte, e armada co coitelo de seu pai; foi quen de suxeitar á avoa tempo abondo para ver que lle causaba a temperatura. Había un toco sanguinoso onde tería que estar a man dereita, xa purulento.
A rapaza persignouse e berrou tanto que os veciños oírona e entraron ás carreiras. Pola verruga na man recoñeceron o pezón dunha bruxa; levaron a vella, co que tiña posto, fóra, á neve e con paus, bateron na vella ata a linde do bosque, e guindáronlle pedras ata que caeu morta.
Agora a rapaza vive na casa da avoa; prosperou.

ORIXINAL:  "The Werewolf"
CARTER, AngelaThe Bloody Chamber and Other Stories (1979)
grazas á chinesa

venres, 11 de novembro de 2011

proposta de traballo "slavery footprint"

xa sabes cant@s escrav@s traballan para ti?; claro, non sabías que tiñas escrav@s ao teu servizo; nós tampouco pero agora non podemos ignoralo.

"the slavery footprint" (a pegada da escravitude) combina un estupendo deseño cun fin loable: a pretensión é que tod@s nos decatemos das consecuencias para persoas reais de cousas das que inicialmente podemos non ser conscientes.

mercar e usar un smartphone ou lucir roupa que nos senta estupendisimamente ou facer voar unhas zapatillas flipantes mentres machacas o aro. eh!, non, non se trata de non gozar do que nos gusta, trátase máis ben de que quen fabrica e pon no mercado o que mercamos trate @s s@s traballador@s e proveedor@s co respecto que deben.

contribuímos traducindo para a nosa xente o preámbulo (what? slaves work for me?) e a enquisa (find out, take the survey) que contén a páxina desta organización.

xoves, 10 de novembro de 2011

solución á proposta juvenes 2010 inglés

LA SUERTE SONRÍE A LOS NUEVOS Y VALIENTES EUROPEOS

Dicen que viajar amplía la mente. A pesar del viejo adagio nunca se es demasiado mayor para aprender, nunca más cierto que cuando los viajeros son jóvenes, y nunca, en este mundo cada vez más globalizado, ha sido más importante la movilidad.

En 1987, al poner en marcha el programa Erasmus, la Comisión Europea ya iba por delante. Erasmus ha proporcionado a más de dos millones de universitarios europeos y miles de profesores la oportunidad de estudiar y enseñar en el extranjero en máis de treinta países.

¡Estos periodos de estudio son cualquier cosa excepto unas vacaciones ampliadas! Para muchos jóvenes esta es la primera vez que afrontan vivir en el extranjero, mientras para otros significa abandonar el calor del hogar familiar por primera vez. Aunque la televisión e internet proporcionan mayor acceso a culturas y experiencias diferentes, vivir realmente en un país extraño y tener que adaptarse a una lengua y cultura diferentes y, en muchos casos, otro sistema educativo, puede resultar desalentador al llegar. ¡Incluso la comida y los horarios pueden ser un reto!

Pero los beneficios son numerosos y compensan ampliamente cualquier frustración y soledad iniciales. Los estudiantes que cuentan sus experiencias en el extranjero cuentan que han adquirido mayor independencia y confianza. Aprender a enfrentarse a situaciones y ambientes diferentes les ha facilitado adaptarse y aprovechar nuevas oportunidades. Algunos han escrito como los hábitos y encantos del país anfitrión se les han pegado, hasta el punto de que sienten que parte de ellos ha adquirido una nacionalidad que les era, antes de la visita, totalmente ajena. Han, si se prefiere, evolucionado hacia una nueva raza: los nuevos europeos.

Aventurarse a estudiar en el extranjero puede proporcionar ganancias más allá del desarrollo personal; las recompensas pueden ser muy tangibles. Los graduados que entran en el mercado laboral con frecuencia comprueban que los empleadores cada vez más perciben la estancia en el extranjero como un punto más a favor del currículo de cualquier candidato. En la actualidad, con economías tan estrechamente interelacionadas y la flexibilidad a la orden del día, las destrezas comunicativas y la capacidad de integrarse con rapidez son cualidades enormemente solicitadas. En consecuencia, cualquiera que pueda demostrar manejarse bien en otro país resulta automáticamente más atractivo para los empleadores que pretenden expandirse y consolidarse en nuevos mercados. Por lo que a ellos respecta, el mundo pertenece a los nuevos europeos.

martes, 1 de novembro de 2011

solución á proposta juvenes 2009 inglés


Unión Europea, foto de familia
LOS ARQUITECTOS E INGENIEROS DE LA EUROPA DE HOY

En los últimos 50 anos Europa ha sufrido cambios dramáticos. En tiempos poco más que sinónimo de una unidad puramente geográfica y un escenario de guerras sangrientas, la mayor parte del continente tiene ahora  unha identidad política común, ciudadanos que viven en paz y pueden viajar sin pasaporte y comprar donde gusten, en gran parte utilizando la misma moneda. Lo que es más, los ciudadanos de la UE tienen derecho a vivir, trabajar y estudiar en cualquier estado miembro, con reconocimiento de la mayoría de sus cualificaciones profesionales sin importar donde vivan.

Nada que ver con la Europa de los celos nacionales y las luchas de poder, de sombríos guardas fronterizos, de controles y normas indescifrables sobre permisos de residencia y trabajo. ¿Cómo se consiguió todo esto?

La respuesta sencilla es que los europeos quisieron que sucediera. Pero sería más exacto decir que se crearon instituciones que lo hicieron posible. El Parlamento Europeo se creó para proporcionar una voz a los europeos. En representación de los gobiernos nacionales, el Consejo de la Unión Europea fue creado para tomar decisiones; junto con el Parlamento, es responsable de aprobar las normas comunitarias. Para asegurar la correcta elaboración de las normas y su adecuada implementación se constituyó un órgano ejecutivo, la Comisión Europea. Por último, la Corte de Justicia Europea se creó para garantizar la aplicación correcta y homogénea de la legislación comunitaria en toda la Unión.

Estos organismos han dado y continúan dando forma a Europa. Gracias a ellos, por ejemplo, los turistas de cualquiera parte de Europa pagan tarifas de itinerancia reducidas por sus móviles. Las políticas de competencia han ampliado enormemente el catálogo de productos y servicios ofertados, reduciendo los precios. Hay muchas áreas donde Europa, trabajando unida, puede realizar avances reales para todos. Las instituciones de la Unión, en las que se reúnen representantes de los 27 estados miembros para diseñar, debatir y decidir, están desarrollando constantemente la Unión Europea. Son los arquitectos e ingenieros de la Europa de hoy, y también de la de mañana.

domingo, 23 de outubro de 2011

solución á proposta juvenes 2008 inglés


torre de babel feita con libros, autoría de Marta Minujin
CONVERTIR LA TORRE DE BABEL EN UNA TORRE DE FORTALEZA

Al trasladarse de país en país, por causas laborales, familiares, o simplemente por turismo, es necesario comunicarse en lenguas diferentes a la materna. El impacto de inmigración y migración en la vida económica, política e intelectual de Europa está creciendo. A pesar de que este mundo cambiante genere dudas sobre pérdida de identidad, la diversidad cultural ofrece posibilidades para la innovación y el crecimiento. El reto es disipar miedos y aprovechar nuevas energías para posibilitar que Europa desarrolle todo su potencial.

El aprendizaje de idiomas se consideró una prioridad para conseguir los objetivos de crecimiento económico y cohesión social en la Estrategia de Lisboa y esta es la razón por la cual, en 2007, el plurilingüismo justificó la creación de un portfolio específico de la Comisión. El plurilingüismo tiene que ver con que la gente se comunica en más de una lengua en sus vidas diarias. Por muy desalentadora que pudiera parecer a primera vista la tarea de establecer el plurilingüismo en toda Europa, no es como si tiviésemos que empezar de cero. Entre las formas de comunicación plurilingüe se incluyen lenguas regionales y dialectos (como el cockney y el geordie), y lenguajes de signos. Los que hablan una lengua regional o minoritaria además de su lengua nacional son plurilingües sin ser conscientes de serlo. La mayoría de los inmigrantes de Europa hablan la lengua con la que llegaron más la lengua del país anfitrión. Muchos europeos se crían en familias plurinlingües. La idea de "lengua materna" tiene poco significado para ellos; probablemente se sentirían más cómodos con la idea de una primera lengua, o incluso varias "primeras lenguas".

Mientras que la mobilidad de estudiantes y profesionales son impulsos decisivos, no se deberían subestimar los efectos de la interacción fronteriza y el turismo global sobre el aprendizaje de lenguas.

Sin embargo, es necesario hacer más. Europa debe promover que la gente acepte las culturas de los demás pues tendría beneficios añadidos en relación a un mayor conocimiento de las actitudes y cultura propias, a la vez que mejoraría la cooperación, atravesando fronteras lingüísticas y culturales. Deben encontrarse maneras para que la gente pueda aprovechar su libertad de movimentos.

Los beneficios del plurilingüismo para el individuo son, sin embargo, sólo una parte del panorama. También se beneficia la sociedad en conjunto. El aprendizaje de lenguas tiene un impacto importante en la educación de comunidades enteras, y se ha demostrado que hay estrechas conexiones entre la educación y la calidad de vida, las condiciones de salud y el bienestar en general.
texto original

cambios introducidos (sesión de trabajo, 9 de noviembre de 2012)

motivos de trabajo - causas laborales
multilingüismo - plurilingüismo
noción - idea
abrace - acepte
panorama - situación

alternativas que consideramos válidas

challenge/ reto = desafío
dispel/ eliminar = disipar
the aim of/ conseguir = lograr
tiene que ver con que = tiene que ver con el hecho de que
host country/ país anfitrión = país de acogida

domingo, 16 de outubro de 2011

solución á proposta juvenes 2007 inglés

LOS TURISTAS PUEDEN APORTAR SU GRANO DE ARENA

El turismo de masas es un fenómeno moderno facilitado por el desarrollo en las tecnologías del transporte y un mejor nivel de vida. De solo diez millones de turistas en todo el mundo en 1950, se estima que en 2010 la cifra habrá alcanzado un billón. Hoy millones de personas viajan por el mundo para admirar las maravillas naturales y las construidas por el hombre. Este interés por el patrimonio natural y cultural es importante para la economía, puesto que el turismo genera ingresos procedentes del gasto directo y apoya varios sectores económicos. Pero no es oro todo lo que reluce. Si no se controla, el turismo puede causar daños irreversibles en el entorno y en la sociedad, no sólo en los destinos turísticos sino también en las comunidades locales que viven allí.

Por ejemplo, muchos turistas están ansiosos por viajar a lugares conocidos por su belleza natural, sin embargo, algunos de los destinos vacacionales más hermosos tienen entornos frágiles y sus comunidades locales cada vez se ven más presionadas por el incremento del turismo. Esto puede abarcar desde un envoltorio de pescado frito con patatas tirado en la calle hasta un campin cerca de un refugio de aves. Por fortuna, el impacto que nuestros viajes tienen sobre el medioambiente ya está siendo reconocido. La industria turística ha empezado a ofrecer viajes que permiten que los viajeros contribuyan positivamente a la conservación y a la economía de las comunidades locales mientras se minimizan los efectos negativos que  pueda tener el turismo. Se le conoce como “turismo responsable” o “ecoturismo”. Por ejemplo, los lugareños pueden involucrarse de verdad en proyectos turísticos y puede fomentarse que las agencias de viajes reinviertan sus beneficios en el desarrollo local.

La Unión Europea también financia programas en el ámbito del desarrollo rural que animan a los jóvenes a dedicar parte de sus vacaciones a actividades que beneficien directamente a las zonas rurales. De esta manera, tienen la oportunidad no sólo de mejorar sus conocimientos y aptitudes sino también de conocer y descubrir gente y lugares nuevos, mientras que pueden marcar realmente la diferencia en la preservación del campo!

cambios introducidos (sesión de trabajo, 31 de octubre de 2012)

párrafo 1, disfrutar de - admirar
hechas - construidas
la herencia - el patrimonio
párrafo 2, ir - variar, abarcar
santuario - refugio
entorno natural - medioambiente
los operadores - la industria turística
turistas - viajeros
nativos - lugareños
participar - involucrarse
párrafo 3, campo - ámbito


alternativas que consideramos válidas

no todo es de color (de) rosa = no es oro todo lo que reluce
incremento = crecimiento
mientras = al tiempo que
de esta manera =  de este modo 

sábado, 15 de outubro de 2011

juvenes translatores 2011

Como cada ano, temos solicitado participar no concurso Juvenes Translatores da UE, e como cada ano esperamos que nos admitan. Seica é un sorteo pero resulta que nunca nos toca. Igual desta vez si, crucemos os dedos. O equipo de persoas que se están entrenando para o evento son Alba, Nerea, Noelia, Silvia, Laura, Daniel, e Iago.

venres, 7 de outubro de 2011

Tomas Tranströmer en galego?

Liliana Valado, profesora da Universidade de Vigo, tradutora e especialista en literatura sueca, realizou para Edicións Xerais a primeira tradución do sueco ao galego: Os irmáns corazón de león (2003), unha obra de Astrid Lindgren, a creadora de Pipi Calzaslargas. «Realicei un intercambio en Suecia e Lindgren era unha obsesión persoal. Ten sido traducida a máis de oitenta linguas, pero nunca antes ao galego». Valado tamén é responsable de que Casa de bonecas (2007) de Ibsen se poida ler na nosa lingua.

Sobre a concesión do Nobel de Literatura a Tomas Tranströmer (1931, Estocolmo) Valado comenta que «é un galardón merecido. Se sorprende é porque é un poeta e a poesía é un xénero minoritario, pero o realmente curioso é que non llo concederan antes». O poeta sueco «supuxo un punto de inflexión e modernizou a poesía, tanto nos temas coma no xeito de escribir. La literatura sueca, tanto poesía coma narrativa, é moi descritiva e intimista. Emprega un sintaxe moi condensada».

«Tormenta»

DE súpeto, o que camiña atopa aquí o vello,
enorme carballo, coma un alce petrificado coa súa interminable
cornamenta, fronte á fortaleza verdenegra
do mar de setembro.
Tormenta nórdica. É o tempo no que
os acios de serbas maduran. Desperto na oscuridade,
oigo as constelacións piafar nas súas cortes,
nas alturas, sobre as árbores.
 O ceo a medio facer

Non hai absolutamente nada traducido deste autor na nosa lingua. A primeira tradución ao castelán data de 1991, cando Hiperión publicou a antoloxía Para vivos y muertos, a cargo de Francisco Uriz, case medio século dende que Tranströmer empezara a escribir, con dezasete anos. Logo apareceron El cielo a medio hacer (2010), con prólogo de Carlos Pardo e Deshielo a mediodía (2010), tamén en Nórdica, unha edición bilingüe a cargo de Roberto Mascaró. Escaso bagaxe para un autor que leva publicado unha ducia de libros dende 1954 ata 2004.

«Apuntes de lume»

CANDO os meses tristes, escintilou miña vida só cando fixen amor contigo
como luciérnaga que acende e apaga, acende e apaga - a medias pode un seguir camiño na noite escura do olivar.
Cando os meses tristes, estaba a ánima desesperada e sen vida
pero o corpo camiño direito cara ti.
O ceo da noite ruxiu.
Silandeiramente ordeñabamos cosmos e sobrevivimos.

A súa tradución ao galego será inda máis complicada; sobre a situación en castelán comenta Valado que «as editoriais non apostan pola poesía porque é un xénero que ten un baixo índice de lectura, especialmente en España, onde o índice lector en xeral xa é baixo. A poesía chega a un público restrinxido; non é como a industria de novela urbana norteamericana, da que todos nos enteramos». Estas traducións malas e bastante libres (de traducións ao castelán, nin sequera do sueco) non van resolver nada, pero testemuñan a situación. Un poeta estupendo sen voz galega.

«Reino da Inseguridade»

XEFA de oficina inclínase e traza unha cruz
e oscilan pendentes como espada de Damocles.

Así como volvoreta fráxil se invisibiliza no chan
conflúe o demo co diario aberto.

Un casco que ninguén leva toma o poder.
Tartaruga nai fuxe voando baixo auga.

Góndola fúnebre

FONTES:
DE SANTOS, Ágatha: "El sueco Tomas Tranströmer gana el Nobel de Literatura por su poesía austera", Faro de Vigo, 07 outubro 2011.
FRANCO, Camilo: "El Nobel salda su deuda con la poesía premiando a Tranströmer", La Voz de Galicia, 07 outubro 2011.
PENELAS, Sandra: "Los secundarios de la literatura", Faro de Vigo, 11 febreiro 2007.
S., R.: "El traductor tiene que negociar sus tarifas, pero nadie discute la minuta de un abogado", Atlántico Diario, 04 outubro 2010.

venres, 30 de setembro de 2011

Plácido Castro, no Día Internacional da Tradución

Plácido Ramón Castro del Río (Corcubión, 1902 - Cambados, 1967) será un completo descoñecido para moitos galegos. Entre moitas outras cousas (político, poeta, ensaista, profesor ou periodista) foi tradutor. É por iso que é axeitado lembrar hoxe, o Día Internacional da Tradución (honrando a Xerome, o primeiro en traducir a Biblia ao latín) algo da súa peripecia.

En setembro de 1933, en plena II República, representou ao Partido Galeguista no Congreso de Nacionalidades Europeas celebrado no Hotel Savoy de Berna. Alí leu, primeiro en galego e logo en inglés, unha declaración na que se proclamaba Galiza como nación. Por suposto foi represaliado durante o franquismo, sendo exiliado en 1940 a residir a máis de 100 kms do seu fogar; escolleu Vigo pero en 1949 xa se instalara en Londres, fuxindo da asfixia cultural e política que paralizaba a nosa terra. Alí traballou para a BBC, contribuíndo a consolidar unha programación en galego; nunha ocasión ao ser preguntado en antena, "cal é a calidade máis digna da ánima humana?", repondeu, "a tolerancia".

A súa familia enviárao e estudar a Glasgow dende os seis anos ata rematar estudos de filoloxía inglesa. As súas primeiras traducións de poemas irlandeses, escoceses e ingleses de autores entón descoñecidos pero agora figuras chave coma Yeats ou Blake apareceron en galego en El Pueblo Gallego, Diario de Pontevedra ou a revista Céltiga. É, por tanto, un pioneiro. Durante a República, 1935, colabora cos Vilar Ponte ao traducir, na Editorial Nós, Teatro irlandés. Dous folkdramas de Yeats.

En 1949 publica en Buenos Aires, Editorial Alborada, Poesía inglesa e francesa verquida ao galego, en colaboración con Lois Tobío e Delgado Gurriarán. E na súa última etapa, xa en Galiza dende finais dos anos 50, publica a primeira tradución do inglés ao galego de As Rubáiyat, obra persa do século XI de Omar Kayyam.

Tamén deixou apuntes teóricos e cría que a tradución poría o galego en igualdade co resto de linguas e potenciaría a primeira opción da disxuntiva que marcou as súas dúas vidas, antes e despois da guerra: "cosmopolita ou castelán de imitación". Quizás esta disxuntiva valga para todos os que nos sentimos galegos.

Existe unha fundación que leva o seu nome; tamén o Premio Plácido Castro de Tradución, convocado anualmente; e en 1997 publicose Plácido Castro. Humanista, liberal, cosmopolita: símbolo da universalidade do nacionalismo galego de Xulio Ríos Paredes en Ir Indo Edicions. Á súa figura, polo tanto, ten tido certo recoñecemento, un proceso non exento de problemas, como reflicte a poblemática xurdida coa colocación dunha placa conmemorativa na fachada do edificio da rúa Reconquista de Vigo que foi o seu fogar durante anos.

BIBLIOGRAFÍA:
PONTEVEDRA, Silvia R.: "El segundo destierro de Plácido Castro", El País, 26 xuño de 2009.
REINERO, David: "As vidas verquidas do tradutor Plácido Castro"El País, 30 setembro 2011.
"Vilagarcía conta dende hoxe cunha rúa dedicada a Plácido Castro en Carril", Xornal de Galicia, 1 novembro 2009.

venres, 9 de setembro de 2011

vicio inherente

2009
Voluntaria ou non, a viaxe a que o mandara Vehi con aquela poción máxica foi tal que Doc seguía esperando esquecela co tempo.
Todo comezara, ao parecer, facía uns tres mil billóns de anos, nun planeta dun sistema solar binario bastante lonxe da Terra. Doc daquela era algo así coma Xqq, e debido aos dous soles e a como amencían ou se poñían, traballaba a turnos moi complicados, limpándoo que deixaba unha manchea de científicos-sacerdotes que inventaban cousas nunhas instalacións xigantescas que anteriormente tiñan sido unha montaña de osmio puro. Un día oíu balbordo nun corredor inferior semirestrinxido e foi botar un ollo. Operarios normalmente sedados e estudiosos estaban ás carreiras dun lado para outro movidos por un xúbilo incontrolable. Non paraban de berrar, “conseguímolo!”. Un deles agarrou a Doc., ou mellor dito, a Xqq. “Aquí o está, o suxeito perfecto!”. Case sen darse conta estaba asinando pases, e ao estar disfrazado co que pronto sabería era unha vestimenta de hippie clásico do planeta Terra, e trasladalo a unha sala na que palparexaba a luz dun xeito estraño e na que se repetían motivos dos Looney Tunes nun mosaico repetidos obsesivamente en varias dimensións simultaneamente en frecuencias claramente audibles e espectrais innomeables ... O persoal do laboratorio explicáballe mentres que acababan de inventar a viaxe polo tempo intergaláctico e que estaba a piques de ser enviado ao universo e quizás 3 trillóns de ano no futuro. “Ah, e outra cousa,” xusto antes de pulsar o último interruptor, “o universo? estivo como a ... expandirse? Así que cando chegues, todo o resto pesará o mesmo, pero será máis grande? con todas as moléculas separadas? excepto ti – ti terás o mesmo tamaño e densidade. O quere dicir que medirás un pé menos que todos os demais, pero moito máis compacto. Coma un sólido?
“Podo atravesar paredes?” preguntou Xqq, pero para entón o espacio e o tempo, como el os coñecía, por non mencionar o son, a luz, e as ondas cerebrais, estaban a sufrir estes cambios sen precedentes, e o seguinte foi que estaba na esquina de Crista da Duna co Bulevar de Praia Gordiña mirando o que semellaba unha interminable procesión de mozas en bikini, das que algunhas lle sorrían e lle ofrecían uns delgados obxectos cilíndricos cuxos productos de oxidación aparentemente foran pensados para inhalar ...
Resultou que podía atravesar muros sen morteiro sen moito problema, inda que, ao carecer de visión de raios x, meteuse en leas desagradables con tacos de madeira nas paredes e co tempo reduciu a práctica. A súa nova hiperdensidade tamén lle permitiu ás veces desviar armas simples que lle apuntaban con intencións hostís, inda que as balas eran outra historia, e tamén aprendeu a evitalas no posible. Lentamente a Praia Gordiña da súa viaxe fundiuse coa versión normal e empezou a asumir que as cousas volvían ao costume, excepto cando, de cando en vez, se esquecía e se arrimaba á parede e de súpeto se atopaba medio dentro medio fora e tentando desculparse con alguén ao outro lado.
- Ben, supuxo Sortilexio, a moitos de nos incomódanos descubrir algún aspecto segredo da nosa personalidade. Pero non é como para poñerse a medir tres pés de alto e ter a densidade do chumbo.
- É doado dicilo. Inténtao.

Tradución ao galego por XINDIRIZ do texto tirado de
THOMAS PYNCHON Inherent Vice. The Penguin Press, New York (2009); páxinas 106 – 107.

proxecto Trasno

proxecto Trasno reúne a tradutoras e tradutores, trasnegastrasnegos, que de xeito voluntario se integran en grupos e proxectos de localización de software libre.

sen case apoio oficial téñense consolidado coma unha referencia na materia, tendo contribuído decisivamente a fixar a lingua galega no referido á terminoloxía informática. o seu traballo inclúe a tradución dos programas (utilidades, interfaces de usuario e instalación das distribucións de GNU/Linux), a documentación sobre diferentes aspectos do sistema, e un dicionario para o corrector ortográfico.

reúnense de cando en vez (unha ou dúas veces ao ano) para discutir e analizar dúbidas e disparidades que van xurdindo nas denominadas trasnadas, ás que calquera con interese podería asistir. co seu entusiasmo e bo quefacer teñen logrado que a nosa comunidade lingüística, moi por diante doutras con maior potencial en canto a recursos humanos e materiais, teña versións galegas de gran número de aplicativos informáticos.

segundo a wikipedia a asociación xurdiu da fusión de dous grupos distintos que empezaron a colaborar a principios de 2000: o grupo GzLinux, fundado por Manuel A. Fernández Montecelo e Nuno André Novo (Woden) e que se adicaba á tradución de documentación (guías e manuais); e o grupo GPUL (Grupo de Programadores e Usuarios de Linux da Universidade da Coruña), un subproxecto coordinado por Jacobo Tarrío, para a localización das utilidades de GNU e programas libres en xeral.

xoves, 8 de setembro de 2011

cotovía

Cotovía é un sistema de conversión texto-voz bilingüe para Galego e Castelán desenvolvido polo Grupo de Tecnoloxías da Fala da Universidade de Vigo e un grupo de investigadores da Universidade de Santiago de Compostela co apoio do Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.

mércores, 10 de agosto de 2011

traducións malas

TRADUCIÓNS MALAS:
MANIFESTACIÓN PROVISIONAL

chamémoslle ao que facemos traducións malas
          1 ... porque se portan mal inda que sabemos que é necesario para que veñan medras
2 ... porque todas usan máscaras e ás veces queren ser coma todas e bailar onthefloor
          3 ... porque a humildade ocasional nos di que todo pode ser mellor
4 ... porque hainas que saben certo que son boas e non queren que elas falen galego
5 … porque somos nerviosas e inquietas e non damos pasado demasiado tempo convencéndoas para que sexan boas
6 … porque moitas veces a que empezou sendo mala acabou realmente sendo boa e as que usaban a categoría quedaron feitas unha vergonza desaliñada
7 … porque para a corrección estrita xa hai tantas aspirantes que nos desanima a competición, tan dura
8 ... porque sempre hai máis razóns pero ou non as lembramos ou non quixeron asistir por timidez ou calquera outra razón persoal

malas tal e como din
XOSÉ MANUEL PEREIRO en "apoucalípticos e integrables": Para non ser menos ni acusado de relapso, sin la perceptiva orden judicial y en base a su libre y alegre albedrío, el conselleiro se apresuró a condenar el libro al infierno donde van los textos malos, donde ya purgan sus penas los que cometieron el pecado de explicar las matemáticas en gallego.


luns, 27 de xuño de 2011

solución á proposta "the house that Jack built"

Este é o granxeiro que sementou o millo que mantivo o galo que cantou pola mañá que espertou o cura ben barbeado que casou o home esfarrapado que bicou a solteira morriñenta que muxiu a vaca co corno enrugado que guindou o can que molestou o gato que matou o rato que comeu a malte que estaba na casa que Jack construíu.

xoves, 26 de maio de 2011

solución á proposta "whiskey in the jar"

ía polas montañas de Cork e Kerry - e vin ao capitán Farrell contando os seus cartos - primeiro tirei de pistola e logo de estoque - e dixen, "a bolsa ou a vida ou que o demo te leve"


collinlle todos os cartos e era unha boa morea - collinlle todos os cartos, si oh, e leveillos a casa a Molly - xurou que me amaba, non, nunca me ía deixar - pero que o demo leve a esa muller, si, pois saberás que me enganou coma un parvo


moita chuvia bum-ba-bá-bum-ba-bú - como cha xogaron meu vello - como cha xogaron meu vello - hai whiskey na xarra


bébedo e esgotado funme ao cuarto de Molly - leveina comigo pero non sospeitaba o perigo - xa que a iso das seis ou quizás as sete, si, entrou o capitán Farrell - din un chimpo, disparei e baleireille os cargadores


a algúns homes gústalles a pesca pero a outros a caza - a algúns gústalles oír, oír ruxir a bola de canón - pero a min, a min gústame durmir, especialmente no cuarto da miña Molly - pero aquí estou na prisión, aquí estou cunha bola e unha cadea, si

luns, 23 de maio de 2011

proposta de traballo "social networking"

as enquisas recentes sobre a zona de Deza afirman que a maior parte das mozas e mozos da comarca están presentes nunha ou máis redes sociais. Coma calquera outro tema deberiamos ter presentes as vantaxes que proporcionan para as nosas vidas, tendo coidado cos seus perigos, nalgúns casos moi serios. Neste sentido ofrecémosvos información e propoñemos un texto sobre o que traballar. Esta é unha proposta contextualizada por raquel.

venres, 20 de maio de 2011

sesión de traballo 7/2011

luns 23 de maio logo das aulas da tarde, cansos de finde e de curso, tentaremos traducir 'whiskey in the jar' nalgures preto dun ordenador; tamén programaremos o final do obradoiro por este curso e pararémonos a pensar que podemos facer o ano que ven; máis nada.

luns, 16 de maio de 2011

solución á proposta The Street

A Rúa
H. P. Lovecraft


Hai quen di que as cousas e os lugares teñen ánima, hai quen di non a teñen. Eu non me atrevo a dicir nada, pero contareivos algo sobre a Rúa.

      Homes de fortaleza e honor deseñaron a Rúa, homes bos e valentes da nosa liñaxe que viñeran das Illas Benditas cruzando o mar. No principio non era máis que un sendeiro pisado polos que ían dende a fonte do bosque ata a man de casas a carón da praia. Logo, a medida que chegaban máis homes á crecente man de casas buscando sitios onde morar, construíron cabanas ao longo do lado norte; cabanas de sólidos troncos de carballo con albanelería cara o bosque, xa que alí espreitaban moitos indios con frechas de lume. E nuns poucos anos, os homes construíron cabanas no lado sur da Rúa.

Arriba e abaixo da Rúa camiñaban homes graves con sombreiros cónicos, que a maior parte do tempo levaban mosquetes e armas de caza. E tamén estaban as súas mulleres con boneta e os seus sobrios fillos. Pola noite estes homes coas súas mulleres e fillos sentábanse onde xigantescos fogares a ler e falar. Moi simples eran as cousas das que lían e falaban, que sen embargo lles proporcionaban carraxe e bondade e lles axudaban durante o día a subxugar o bosque e arar os campos. E os nenos escoitaban, e aprendían as leis e feitos de antano, e da querida Inglaterra que nunca viran, ou non podían lembrar. 

Houbo unha guerra, e despois os indios non volveron molestar a Rúa. Os homes, ocupados co traballo, prosperaron e foron tan felices como era posible. E os nenos medraron sen problemas, e viñeron máis familias da Patria Nai a morar na Rúa. E os fillos dos fillos, e os fillos dos recen chegados medraron. A vila era agora unha cidade, e unha a unha as cabanas deixaron paso a casas; casas sinxelas e fermosas de ladrillo e madeira, con chanzos de pedra e barandas de ferro e montante en abano sobre as portas. Non eran creacións fráxiles estas casas, xa que as construíran para que serviran a moitas xeracións. Dentro tiñan chemineas esculpidas e graciosas esqueiras, mobles agradables e con gusto, porcelana e vaixelas de prata traídas da Patria Nai.

venres, 29 de abril de 2011

proposta de traballo jen wang

ana gusta dos cómics; por exemplo, Koko Be Good, a historia dunha rapaza, de Jen Wang (foto).
Jen Wang naceu en 1984 e medrou na área de San Francisco. Ademais de debuxar cómics, unha mestura entre manga e disney, estuda cine e socioloxía. Vive en LA.

xoves, 28 de abril de 2011

solución á proposta linh dinh

Antes do seu último alento levárano fóra para mirar o sol por última, e primeira, vez.

Fascinábano tanto os libros de viaxe que pasou a vida encadeado ao pupitre, coas cortinas corridas, léndoos.

Adora os mapas por si mesmos, é certo, e ao berrar mentres apunta un novo destino aleatoriamente: "Quero estar alí", non está a expresar un desexo de estar en algún lugar, en concreto, nesta gran terra, senón só un desexo de ser unha fibra, unha mota como moito, nun anaquiño de papel colorido e complexamente dobrado.

Ó pasar medio século, un home voltou á cidade onde nacera para descubrir que practicamente non cambiara, todos os vellos edificios estaban milagrosamente intactos, aínda que marelecendo lixeiramente e toda a poboación de fai medio século, 2,489,863 almas, por conta exacta, aínda estaban vivos, aínda que marelecendo lixeiramente.

Dous homes foran inimigos toda a vida, por mor dunha palabra dita décadas atrás, unha palabra maloída, malinterpretada e enormemente trivial, en calquera caso, para calquera observador obxectivo, unha lixeira inflexión nalgo dito, un fío de aire que se escapara entre beizos máis ou menos pechados, un tic na cella; e, sen embargo, os resultados foron a horripilante morte dun dos homes e a mutilación doutro.
baseado na tradución de CELIA

sábado, 26 de marzo de 2011

Valentín Arias

o tradutor e escritor Valentín Arias López faleceu o venres na súa casa de Sarria, onde nacera en 1934. Foi membro fundador en 1984 da Asociación de Tradutores Galegos, da que foi presidente. Traduciu fundamentalmente do francés, do portugués e do castelán. En 1989 recibiu o Premio Ramón Cabanillas de Traducción e o Premio de Traducción Juvenil del Ministerio de Cultura.


entre as súas numerosas traducións atópanse as obras de Xulio Verne A volta ao mundo en oitenta días, Viaxe ao centro da Terra e Da Terra á Lúa; Voo de noite de Antoine de Saint-Exupéry; O estranxeiro de Albert Camus, e A fractura do miocardio de Jacques Fansten. Púxolle tamén palabras galegas a Tintín, a autores coma Le Clezio ou Atxaga. Tamén traballou na coordinación do equipo que traduciu O enxeñoso fidalgo don Quixote da Mancha. Ademais publicou artigos sobre a tradución e a función do tradutor, en especial en países con linguas minoritarias.


en 2005 resumía a súa traxectoria literaria na que tamén se contan ensaios, biografía, ou a súa labor de mestre: "Quizas, despois de todos estes traballos, podería quedarme co de tradutor, que é do que me sinto máis satisfeito e tamén dos que tiveron maior utilidade."




fora xa merecidamente homenaxeado durante o día internacional da tradución en 2008 coma un dos históricos da tradución ao galego no transcurso dunha xornada adicada á terminoloxía.


seguramente a mellor lembranza do seu traballo consistirá en reler as súas traducións. O seu nome aparecerá en letra pequena baixo ou despois das enormes letras do autor do libro; sen embargo, sen o seu labor non entenderiamos unha liña. Escoitádeo lendo a Castelao.


FONTES: prensa (Voz, Progreso) e youtube